Genel Bakım Önerileri
Satın alırken bir tür yatırım yaptığınız el halınız; yırtılma, yıpranma ve günlük kullanımdaki diğer tehlikelere karşı koruyucu ve düzenli bakım gerektirir. Halınızın bakımı konusunda faydalı bazı öneriler, aşağıdaki temel prensiplerin uygulanması ile çok daha kolaydır. Bu tavsiyeler uygulandığında halınız uzun yıllar mükemmel görünümünü koruyacaktır.
Tüm diğer tekstil malzemeleri gibi halıların da ısı ve nemdeki ani değişikliklere maruz kalması iyi bir şey değildir. Bu noktada kıymetli bu halıları sıradan diğer halılarla karıştırmamak gerekir. Direkt güneş ışığı renklerde solmaya neden olacağından, halınızın bulunduğu yerin aşırı güneş almamasına özen gösterin. Böyle bir imkanınız yoksa en azından güneş ışığının en yoğun olduğu zamanlarda perdelerinizi kapalı tutmaya çalışın.
İster yüksek ister alçak olsun, dar çaplı ve sivri ayakkabı topukları halılarınıza büyük zarar verir.
Halılarınızın yerini değiştirirken dikkatli olun. Eğer halınızı havlı yüzü dışa bakacak şekilde katlarsanız, havına daha az zarar vermiş olursunuz.
Yapıştırıcılar tekstil malzemeleriyle birarada kullanılmamalıdır. Bu açıdan halı altlıkları daha yararlıdır. Elbette halı altlıklarının da herhangi bir yapıştırıcı barındırmaması gerekir.
Yaya trafiğinin yoğun olduğu girişlerde kir ve nemi emecek yapıda paspas kullanmayı unutmayın. Özellikle kış aylarında paspasın kendisinin kir kaynağı haline gelmemesi adına bu paspası düzenli olarak temizleyin.
El halılarınızı ağırlıklı kullanılan yönünü yılda en az 1 kez değiştirin. Öncelikle parlak güneş ışığının boyalara zarar vermesini önlemiş olursunuz. Ayrıca basılan kısımlarındaki kirli görünüm belli bir yerde yoğunlaşmazken havların orjinal yön ve şekli de mümkün olduğunca korunmuş olur. Böylelikle halınızın daha eşit bir biçimde yıpranması ve eskimesini sağlayabilirsiniz.
Halınızın altında kaliteli bir altlık kullanın. Bu uygulama daha iyi bir ayakaltına direnci sağlamayacaktır ama halınızın ömrünü uzatacaktır.
Ayrıca bu uygulama kaymayı önleyerek bazı kazaların önüne de geçecektir.
Halınızı en azından haftada bir vakumlayın. Halının yüzeyi nazikçe havı yönünde vakumlanmalıdır.
Eğer belli bir süre için halınızı kaldırmayı düşünüyorsanız, halıyı rulo haline getirdikten sonra kahverengi bir kağıda sararak kaldırın. Bu uygulama esnasında plastik torba kullanmayın. Halınızı asla küf oluşumuna izin veren nemli bir ortamda bırakmayın.
EL HALILARININ TEMİZLİĞİ
Herhangi bir el halısını temizlemeye başlamadan önce paha biçilmez bir sanat eserini temizlediğinizi unutmayın. El halınızı temiz tutmanın en iyi yolu öncelikle kirlenmesini önlemekten geçer. Dışarıda giyilen ayakkabıların eve girerken çıkartılması bu açıdan en doğru yöntemdir. Ayakkabılarınızla evin içine taşıyacağınız kir ve toz, halınızı kirlettiği kadar hijyen açısından da sorunlar yaratabilir. Çıplak ayak, çorap veya ev terliklerinizle halıya uygulayacağınız basınç sokakta giyilen ayakkabılarınızla uygulayacağınızdan çok daha azdır.
Halınızı gerçekten kirlendiğinde ya da temizlenmesi gerektiğinde temizleyin. Bu süre bazı yörelerde yılda bir kere yapılan temizliğe denk düşer. Bazı bölgelerde ise halılar birkaç yıl daha fazla süre herhangi bir profesyonel temizlik gerektirmeyebilir.
Halının kirliliğini anlamanın birkaç yolu:
Halının herhangi bir ucundan kaldırın, tutarken halının arka kısmına sertçe vurun. Eğer havdan kir bulutu çıkarsa, halının kirli olduğu ve en kısa sürede temizlenmesi gerektiği anlaşılır. Ancak bu uygulama esnasında bazı toz ve yün elyaflarının havalanmasının normal olduğu unutulmamalıdır.
Halının üzerine diz çökün, hav yüzeyini 5-10 saniye kadar kısa bir süre elinizle hızla sürtün, parmak ve avuç içinize bakın, eğer kirliyse halınızın temizliğe ihtiyacı var demektir.
Havı görünecek şekilde halının bir kısmını altına katlayın, böylelikle halının havı düğüm sırasının belirginleştiği bir görünüm sergileyecektir. Havın derinlerine baktığınızda halının atkısı ve çözgüsünde kir mevcutsa, bu durumda halının temizlenmesi gerekecektir.
Temizlik Önerileri
Düzenli ve doğru şekilde temizlendiği takdirde halınız uzun ömürlü olacaktır. Özellikle ipek halılar için yılda iki ya da üç defa profesyonel temizlik önerilmektedir. Halınızı kendi başınıza ne kadar sık temizlemeniz gerektiği halının kullanıldığı ortamdaki yaya trafiği ve havaya bağlı olarak değişiklik gösterecektir. Genel olarak yaya trafiğinin az olduğu yerlerde yılda bir defa, normal olduğu yerlerde her 6 ayda bir, yoğun olduğu yerlerde ise ayda bir kez bakım uygulaması yeterli olacaktır.
Profesyonel yardım almadan bir el halısını kendiniz temizlediğinizde en sık karşılaşılan problemler aşırı ıslanma ve gereğinden fazla miktarlarda deterjan kullanımıdır. Temizlik sonrası 12 saat içinde halınızın kuruduğundan emin olunmalıdır, aksi takdirde halılarınızda küf oluşabilir. İyi havalandırmanın, merkezi ısıtma ve havalandırma sistemlerinin dikkatli kullanımı kuruma sürecine yardımcı olacaktır. Önerilen miktarlardan çok daha fazla miktarlarda deterjan kullanılarak yapılan bakım ve temizlik uygulamaları halınızın temizliğine ekstra bir katkı sağlamaz. Hatta aşırı dozlarda kullanılan deterjanlarla halınızda oluşacak deterjan kalıntıları bırakarak halınızın çok daha hızlı bir şekilde kirlenmesine zemin hazırlayacaktır.
El halılarınızı düzenli olarak vakumlayın. Püskülleri dışında halının tamamını ileri geri aynı yönde hareketlerle vakumladığınızdan emin olun. Halınızı vakumlarken en uygun aparatı kullanmanız soğurmayı kolaylaştırarak halınızın derinlemesine temizliğini sağlayacaktır. Halının arka yüzünü de periyodik olarak vakumlamayı unutmayın.
Halınızı vakumlarken, dönen başlıktan ziyade normal başlık aparatıyla sürtmeden nazik hareketlerle yalnızca halının havı yönünde uygulama yapın.
Dökülen herhangi birşey varsa, birkaç kat beyaz kağıt havlu ya da temiz havluyu lekenin üstüne ve altına yerleştirin. Havluların mümkün olduğunca lekedeki fazlalığı emmesini sağlayın. Hehangi bir fazlalık ya da sıvı kalmayıncaya kadar kağıt ya da havluları değiştirin.
Birkaç temiz katı halının üst ve alt kısmında bırakın. Bu uygulama leke kuruyana kadar lekeden çıkacak sıvıya karşı bir önlemdir. Islak havın üzerine ağır herhangi birşey yerleştirmeyin. Çünkü hav üzerine uygulanan bu basınç havın ezilmesine neden olacaktır. Bazı el halılarında yok olan havın boya ya da keçe uçlu toplu iğnelerle kamufle edilmesi gibi etik olmayan uygulamalara rastlanabilir. Bu kamuflajlar aynı zamanda sıvıyla teması halinde yokolabilir. Sıvıyla temas halinde halınızda belli miktarda boyanın aktığını gördüğünüzde sözü edilen etik olmayan uygulamanın yapıldığını derhal anlarsınız.
Kesinlikle köpük temizleyici ya da diğer kimyasal temizleyicileri kullanmayın. Bunlar yalnızca duvardan duvara halılarınız için uygun temizlik malzemeleridir. Daha ileri temizlik ya da onarım uygulamalarını profesyonellere bırakın.
Evdeki Temizlik
Küçük halıların evde herhangi bir profesyonel yardım almadan temizlenmesi kolaydır. Bu işlem zemini temiz olan boş bir odada yapılabilir.
Halının her ik tarafını da iyice vakumlayın. Halınızı soğuk suyla halı şampuanı veya küf önleyici sıvı sabun yardımıyla şampuanlayın, kesinlikle güçlü deterjan veya amonyak kullanmayın. Öncelikle küçük bir alanda rengin değişip değişmediğine bakın. Ardından halının tamamında uygulamaya başlayın. Yumuşak, uzun kıllı bir fırça ya da sert ve su geçiren bir sünger kullanın. Havı doğrusal hareketlerle hav yönünde fırçalayın. Aşırı güç kullanarak sürtmeyin. Havı sabunlu suyla iyice ıslatın. Aynı sabunlu solüsyonla püskülleri yıkayın. Ya yıkama fırçası kullanın ya da havdan uzak şekilde fırçalayın.Sabunlu alanı musluk suyuyla iyice durulayın.
Fazla suyu sıkın. Lastik cam sileceği bu işlemde oldukça işe yarayacaktır. Bu işlemi hav yönünde fazla su kalmayana kadar tekrarlayın.
Halıyı düz bir şekilde kurumaya bırakın. Hav kuruduğunda, halıyı ters çevirin, çünkü muhtemelen halının arkası hala tam olarak kurumamış olacaktır. Halının iyice kurumasını bekleyin.
Hav kuruduğunda sertse halınızı nazikçe fırçalayın ya da hafifçe vakumlayın. |